2

fa ساماندهی چهارچوب نظری-کاربردی برای مفهوم «سوء استفاده از حق» در نظام حقوقی ایران Organizing the theoretical-practical framework for the concept of "abuse of right" in Iran's legal system عمومى General پژوهشي Research مسأله استفاده ناشایست از حقوق یا به اصطلاح سوء استفاده کردن از حق در گذشته و در جوامع بسیط و ساده به دلیل اینکه تزاحم حقوق و روابط اجتماعی کمتر بوده است بیشتر در یک مسأله یعنی در روابط بین مالک و همسایگان مطرح بوده است اما امروزه در هر حوزه ای اعم از حوزه حقوق تجارت، حوزه قراردادها، حوزه خانواده، حوزه آیین دادرسی مدنی و... امکان سوء استفاده از حق وجود دارد در حالیکه در نظام حقوقی امروزه ایران از یک سو این مفهوم محدود به اصل کلی 40 قانون اساسی و منحصر در روابط مالک و مجاور درماده 132 قانون مدنی است و از سوی دیگر در ادبیات حقوقی و آراء قضایی، برداشت های پراکنده و موردی از این مفهوم میشود. لذا نیاز است به این موضوع فراتر از یک مفهوم محدود و موردی و بر اساس استباط های شخصی از اصل و ماده قانونی فوق¬الذکر نگریسته شود. به همین دلیل این نوشتار به دنبال ساماندهی چهارچوب نظری و کاربردی برای مفهوم سوء استفاده از حق است. مهم¬ترین یافته این پژوهش همانا مطرح نمودن این مفهوم به عنوان یک نظریه علمی است چنانچه با ارائه تعریف دقیقی از نظریه سوء استفاده از حق، بیان برخی از اهداف و ویژگی های این نظریه، طرح معیارهایی برای آن، تفکیک آن از نهادهای مشابه و بررسی برخی از مصادیق در نهایت چهارچوب نظری – کاربردی از نظریه سوءاستفاده از حق ارائه نموده است تا پژوهشگران حقوقی و کاربران قضایی بتوانند با درنظر گرفتن معیارهای این نوشتار در حوزه های مختلف حقوقی و پرونده های قضایی، سره را از ناسره تشخیص و تمیز دهند. روش تحقیق در این پژوهش، تحلیلی بوده و مبتنی بر گردآوری اطلاعات از طریق ابزار نکته نویسی از کتب، مقالات و... بوده و  با روش تحلیل منطقی-عقلایی، داده های پژوهشی را مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد.   The problem of inappropriate use of rights or so-called abuse of rights in the past and in simple and simple societies, because the conflict between rights and social relations was less, was raised mostly in one issue, that is, in the relations between the owner and the neighbors, but today in every There is a possibility of abuse of the right in the field of commercial law, contract field, family field, civil procedure field, etc., while in today's legal system of Iran, on the one hand, this concept is limited to the general principle of the 40th constitution and only In the relations between the owner and the neighbor, it is in Article 132 of the Civil Code, and on the other hand, in the legal literature and judicial opinions, there are scattered and case-by-case interpretations of this concept. Therefore, it is necessary to look at this issue beyond a limited and case-specific concept and based on personal inferences from the above-mentioned legal principle and article. For this reason, this article seeks to organize a theoretical and practical framework for the concept of abuse of rights. The most important finding of this research is to present this concept as a scientific theory, if by providing a precise definition of the theory of abuse of rights, stating some of the goals and characteristics of this theory, proposing criteria for it, distinguishing it from similar institutions and Examining some examples has finally provided a theoretical-applied framework of the theory of abuse of rights so that legal researchers and judicial users can distinguish and separate the good from the bad by considering the criteria of this article in different legal fields and judicial cases. give The research method in this study is analytical and is based on gathering information through note-taking tools from books, articles, etc., and it analyzes research data with the logical-rational analysis method.   سوء استفاده از حق, قاعده لاضرر, تجاوز از حق, تقلب نسبت به قانون, استفاده ناشایست از حق abuse of right, harmless rule, violation of right, fraud against the law, improper use of right 1 20 http://jlawst.ir/browse.php?a_code=A-10-2-13&slc_lang=fa&sid=1 امین ابراهیم زاده 1003194753284600440 1003194753284600440 No دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه دولتی شاهد، تهران، ایران ابوالقاسم خدادی 1003194753284600441 1003194753284600441 Yes استادیار، دانشگاه دولتی شاهد، تهران، ایران